Kompleksy Edypa, Pigmaliona, Prometeusza

Wraz z wprowadzeniem do psychoanalizy definicji kompleksu zaczęto analizować poszczególne rodzaje kompleksów. W ten sposób został opracowany nie tylko kompleks niższości, ale również kompleksy Edypa, Pigmaliona oraz Prometeusza.

Kompleks Edypa stanowi pojęcie, które do dziedziny psychologii zostało wprowadzone przez Zygmunta Freuda. Ten syndrom opiera się w głównej mierze na mitycznej postaci króla Teb, Edypa. Bohater, który nie znał swoich biologicznych rodziców, zabił ojca, a następnie ożenił się z matką, z którą miał dzieci.

Kompleks Edypa dotyczy najczęściej zjawiska występującego u dzieci między trzecim a piątym rokiem życia, które polega na pragnieniu związku z rodzicem płci przeciwnym (przy jednoczesnej chęci wyeliminowania rodzica tej samej płci, który może stanowić rywala).

Kompleks Edypa może przebiegać różnie, w zależności od płci dziecka. Co więcej, naukowcy opisali także dziewczęcy kompleks Edypa, który jest nazywany syndromem Elektry. Jest on nieco bardziej skomplikowany i był szczegółowo opisywany zarówno przez Zygmunta Freuda, jak i przez Carla Gustava Junga. Co więcej, u dziewcząt nie dochodzi do ostatecznego rozwiązania kompleksu Edypa.

W psychoanalizie kompleks Edypa jest jednym z elementarnych kompleksów libido. Warto zaznaczyć, że syndrom ten może odnosić się do różnego rodzaju ludzkich zachowań, ale w praktyce o ich rozpoznanie jest dość trudno.

Podobnym kompleksem jest kompleks Pigmaliona, który w dziedzinie seksuologii może być postrzegany na dwa różne sposoby. Syndrom ten może nawiązywać do fetyszyzmu połączonego z oglądactwem, aby uzyskać podniecenie seksualne. Kompleks ten może też oznaczać kreację obiektu seksualnego tylko i wyłącznie do siebie.

Nazwa tego kompleksu odnosi się do króla Cypru – Pigmaliona, który z kości słoniowej wyrzeźbił posąg idealnej według siebie kobiety, a następnie zakochał się w nim. Co więcej, król modlił się do bogini Afrodyty z prośbą o ożywienie posągu, a ta spełniła jego błagania.

Z mitologią jest również powiązany kompleks Prometeusza. Syndrom ten oznacza postawę mężczyzny, który dąży do uzyskania przewagi nad swoim ojcem (na przykład w zakresie pozycji społecznej czy powodzenia u płci żeńskiej). Kompleks ten nawiązuje do mitycznego Prometeusza, który skradł Atenie mądrość, a Heliosowi ogień, za co został ukarany.